چرا کودکم ناامید است؟ روش مقابله با ناامیدی در کودکان

ناامیدی در کودکان یکی از آن موضوع‌هایی است که آرام و بی‌سروصدا وارد زندگی خانواده می‌شود. یک روز کودک‌تان با اشتیاق شروع می‌کند، اما با اولین اشتباه یا مانع، همه‌چیز را رها می‌کند و می‌گوید «نمی‌تونم» یا «فایده‌ای نداره». اگر این صحنه برای شما آشناست، بدانید که تنها نیستید. ناامیدی در کودک تجربه‌ای شایع است، اما اگر به‌درستی شناخته نشود، می‌تواند روی اعتمادبه‌نفس، یادگیری و حتی آینده‌ی تحصیلی کودک اثر بگذارد. در این مقاله از وبلاگ کلینیک رشد و تکامل کودکان فردا، می‌خواهیم بررسی کنیم که ناامیدی کودکان چیست، چرا اتفاق می‌افتد، چه نشانه‌هایی دارد و مهم‌تر از همه، شما چطور می‌توانید به کودک کمک کنید تا از این حس عبور کند.

ناامیدی در کودکان چیست؟

ناامیدی کودکان حالتی است که کودک پس از تجربه‌ی شکست، سختی یا نتیجه‌ای که با انتظارش هم‌خوانی ندارد، احساس درماندگی می‌کند و تمایلش برای ادامه دادن کاهش می‌یابد. این احساس می‌تواند طبیعی و گذرا باشد یا به‌مرور زمان به الگویی ثابت تبدیل شود. از دید روان‌شناسی رشد، کودک برای یادگیری نیاز دارد شکست را تجربه کند. مشکل از جایی شروع می‌شود که کودک تحمل ناکامی را یاد نگرفته باشد. در این حالت، هر مانع کوچک به یک بن‌بست بزرگ تبدیل می‌شود.

ناامیدی در کودکان از چه سنی بروز پیدا می‌کند؟

ناامیدی محدود به یک سن خاص نیست، اما شکل بروز آن در سنین مختلف تفاوت دارد.

• ناامیدی در کودکان ۳ تا ۵ سال: در این سن، کودک هنوز مهارت تنظیم هیجان را یاد نگرفته است. ناامیدی معمولاً با گریه، قشقرق یا کنار گذاشتن سریع فعالیت دیده می‌شود.
• ناامیدی کودکان دبستانی: در سن مدرسه، ناامیدی بیشتر به شکل اجتناب، بی‌انگیزگی، ترس از امتحان یا گفتن جملات منفی درباره‌ی خود دیده می‌شود.

کار درمانی ذهنی کودکان

علت ناامیدی در کودکان چیست؟ علل براساس سن، جنسیت و سبک یادگیری

ناامیدی کودکان می‌تواند ناشی از عوامل مختلف روانشناختی، محیطی و زیستی باشد. روانشناسی رشد نشان می‌دهد که سن، جنسیت و سبک یادگیری کودک نقش مهمی در شکل‌گیری و شدت ناامیدی دارند. شناخت این عوامل به والدین و مربیان کمک می‌کند راهکارهای تخصصی و مناسب با ویژگی‌های فردی کودک را انتخاب کنند.

علل ناامیدی براساس سن

کودکان خردسال (۳ تا ۶ سال):

• هنوز توانایی مدیریت احساسات و کنترل تکانه‌ها را به طور کامل ندارند.
• ناامیدی بیشتر بعد از عدم تحقق خواسته‌های فوری مانند گرفتن اسباب‌بازی یا نتیجه بازی ظاهر می‌شود.
• جملاتی مثل «نمی‌خوام» یا «خیلی سخت است» رایج است.

کودکان مدرسه‌ای (۶ تا ۱۲ سال):

• در این سن کودک مهارت‌های مقایسه و ارزیابی خود با دیگران را شروع می‌کند.
• شکست در تکالیف مدرسه، بازی‌های گروهی یا رقابت‌های اجتماعی می‌تواند باعث ناامیدی شود.
• ناامیدی ممکن است به کاهش انگیزه تحصیلی یا گوشه‌گیری اجتماعی منجر شود.

نوجوانان (۱۲ تا ۱۸ سال):

• نوجوانان نسبت به بازخورد دیگران حساس‌تر هستند و ممکن است ناامیدی از ترس شکست اجتماعی یا انتقاد والدین و همسالان ایجاد شود.
• افکار پیچیده‌تر و تحلیل موقعیت‌ها باعث می‌شود که ناامیدی پایدارتر و عمیق‌تر باشد.

علل ناامیدی کودک براساس جنسیت

• پسران: معمولاً ناامیدی بیشتر در زمینه‌های رقابتی، بازی و ورزش بروز می‌کند. ممکن است در این موقعیت با پرخاشگری کودکان یا کناره‌گیری آن‌ها مواجه شوید.
• دختران: تمایل بیشتری دارند ناامیدی خود را به صورت غم، گریه یا بی‌انگیزگی نشان دهند و نسبت به روابط اجتماعی و بازخورد همسالان حساس‌تر هستند.

علل ناامیدی براساس سبک یادگیری

کودکان دیداری (Visual Learners):

• وقتی مطالب یا دستورات به صورت تصویری یا عملی ارائه نشوند، سریع‌تر دچار ناامیدی می‌شوند.
• مثال: کودک نمی‌تواند نقاشی یا مدل علمی خود را مطابق انتظار اجرا کند.

کودکان شنیداری (Auditory Learners):

• در صورتی که توضیحات شفاهی پیچیده یا گیج‌کننده باشد، ناامیدی تجربه می‌کنند.
• مثال: کودک در کلاس درس نتواند از توضیحات معلم بهره ببرد و احساس عقب ماندگی کند.

کودکان حرکتی / لمسی (Kinesthetic Learners):

• وقتی فعالیت‌ها محدود به نشستن طولانی و یادگیری نظری باشد، انگیزه و صبر کودک کاهش یافته و ناامیدی ایجاد می‌شود.
• مثال: کودک در ورزشگاه یا کارگاه عملی نتواند فعالیت‌های مورد انتظار را انجام دهد.

بنابراین ناامیدی در کودکان یک پدیده‌ی چندوجهی است که تحت تأثیر سن، جنسیت و سبک یادگیری قرار می‌گیرد. شناخت این عوامل به شما کمک می‌کند راهکارهای مقابله‌ای متناسب با ویژگی‌های فردی کودک ارائه دهید، محیط یادگیری و فعالیت‌های روزانه کودک را به گونه‌ای طراحی کنید که احساس کنترل و موفقیت را تجربه کند و پیشگیری از ناامیدی شدید و پایدار را بهبود دهید و اعتمادبه‌نفس و تاب‌آوری کودک را تقویت کنید.

تفاوت ناامیدی در کودکان و بزرگسالان در چیست؟

ناامیدی یک احساس طبیعی و مشترک میان کودکان و بزرگسالان است، اما ریشه، نحوه‌ی بروز و راهکار مقابله با آن در کودکان بسیار متفاوت از بزرگسالان است. شناخت این تفاوت‌ها به والدین، مربیان و روانشناسان کمک می‌کند تا راهکارهای موثرتری برای حمایت از کودکان ارائه دهند و از شکل‌گیری مشکلات روانی جدی جلوگیری کنند.

منبع و علت ناامیدی

کودکان:

• عمدتاً بعد از شکست در بازی، مدرسه یا فعالیت‌های اجتماعی احساس ناامیدی می‌کنند.
• توانایی کودک برای درک پیچیدگی علت‌ها و پیامدها محدود است.
• انتظارهای نامتناسب یا مقایسه با دیگران می‌تواند احساس ناامیدی را تشدید کند.

بزرگسالان:

• ناامیدی اغلب ناشی از چالش‌های پیچیده زندگی، شکست شغلی، روابط یا مسائل مالی است.
• بزرگسالان می‌توانند علت‌ها و پیامدهای ناامیدی را تحلیل کنند و راهکارهای بلندمدت بسازند.

نکته مهم: کودکان نیاز به راهنمایی و حمایت مستقیم دارند، در حالی که بزرگسالان می‌توانند بیشتر خودآگاهانه با احساساتشان مقابله کنند.

نحوه بروز احساسات

کودکان:

• واکنش‌ها سریع و شدید هستند، اما کوتاه‌مدت.
• گریه، عصبانیت، کناره‌گیری از فعالیت‌ها و جملاتی مانند «نمی‌تونم» شایع است.
• نمی‌توانند احساسات خود را به‌صورت کلامی تحلیل کنند، بنابراین رفتارشان نشانگر احساس است.

بزرگسالان:

• واکنش‌ها معمولاً کنترل شده‌تر است، اما می‌تواند طولانی‌مدت و پایدار باشد.
• ممکن است بزرگسالان احساس ناامیدی را در قالب بی‌انگیزگی، افسردگی یا کاهش عملکرد شغلی و اجتماعی نشان دهند.

نکته مهم: رفتار کودک غالباً مستقیم و آشکار است، بنابراین مشاهده رفتارهای روزانه کلید تشخیص شدت ناامیدی است.

مدت زمان و ثبات احساس

کودکان:

• ناامیدی اغلب گذرا و وابسته به موقعیت است.
• حتی کودکی که در یک فعالیت شکست خورده، با حمایت والدین و تجربه موفقیت دوباره انگیزه پیدا می‌کند.

بزرگسالان:

• ناامیدی می‌تواند پایدار و گسترده باشد و زندگی روزمره، روابط و سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهد.
• بزرگسالان ممکن است به افسردگی یا اختلالات اضطرابی مزمن دچار شوند اگر ناامیدی شدید و طولانی شود.

راهکارهای مقابله

کودکان:

• همدلی و پذیرش احساسات بسیار مهم است.
• تمرین مهارت‌های حل مسئله، تحمل ناکامی و تلاش دوباره ضروری است.
• ایجاد محیط امن برای تجربه اشتباه و موفقیت‌های کوچک کلیدی است.

بزرگسالان:

• تحلیل علت‌های ناامیدی و برنامه‌ریزی بلندمدت موثر است.
• حمایت اجتماعی و مشاوره تخصصی در صورت ناامیدی پایدار، کمک بزرگی می‌کند.
• تکنیک‌های مدیریت استرس و تمرین‌های روانشناختی مانند CBT می‌تواند مفید باشد.

در مجموع، ناامیدی در کودکان با بزرگسالان تفاوت‌های ریشه‌ای، رفتاری و روانشناختی دارد. کودکان به دلیل توانایی محدود در تحلیل موقعیت‌ها و کنترل هیجانات، نیاز به حمایت مستقیم و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای دارند. در حالی که بزرگسالان معمولاً می‌توانند خودآگاهانه راهکارهای مقابله‌ای بسازند و تحلیل کنند.

چگونه ناامیدی در کودکان را از اضطراب، غم معمولی و بی‌انگیزگی تشخیص دهیم؟

ناامیدی، اضطراب، غم معمولی و بی‌انگیزگی گاهی علائم مشابهی دارند: گریه، کاهش علاقه، اجتناب از فعالیت‌ها یا ابراز نارضایتی. تفاوت‌های کلیدی این احساسات در مدت زمان، شدت، نحوه بروز و پیامدهای رفتاری آن‌هاست. در ادامه با ذکر علائم این حس‌ها را در کودکان متمایز می‌کنیم:

۱. ناامیدی

• معمولاً بعد از یک تجربه شکست یا محدودیت خاص ظاهر می‌شود.
• کودک ممکن است بگوید: «نمی‌تونم»، «هیچ وقت موفق نمی‌شم».
• رفتارهایش شامل ترک فعالیت، اجتناب کوتاه مدت و احساس بی‌انگیزگی موقت است.
• در موارد شدید، ناامیدی می‌تواند ثبات و انگیزه کودک را تحت تأثیر قرار دهد و با افسردگی همراه شود.

برای تشخیص این حس باید واکنش کودک بعد از موفقیت‌های کوچک را بررسی کنیم؛ اگر انگیزه دوباره برگشت، احتمالاً ناامیدی گذراست. همچنین به زمینه‌ی ایجاد ناامیدی: شکست، محدودیت یا ناکامی مشخص باید توجه داشته باشیم تا متوجه الگوها شویم.

۲. اضطراب

• اضطراب بیشتر ترس و نگرانی مداوم نسبت به اتفاقات آینده است، نه فقط شکست گذشته.
• کودک اغلب پرسش‌هایی دارد مانند: «اگر اشتباه کنم چی می‌شه؟» یا «می‌ترسم امتحان خراب بشه».
• ممکن است علائم جسمی مانند دل‌درد، سردرد، تپش قلب یا بی‌خوابی داشته باشد.

برای تشخیص این حس باید روی افکار آینده و نگرانی دائمی کودک و مشاهده نشانه‌های جسمی همراه با اضطراب تمرکز داشته باشیم.

۳. غم معمولی

• غم کوتاه مدت و غالباً به علت یک رویداد خاص مثل از دست دادن چیزی یا بحث با دوست ظاهر می‌شود.
• کودک می‌تواند بعد از مدتی با حمایت یا سرگرمی، دوباره شاد شود.
• معمولاً با انرژی و انگیزه پایه کودک تداخل ندارد.

باید حواسمان باشد که مدت و شدت غم چقدر است؛ اگر کوتاه مدت و متناسب با رویداد باشد، طبیعی است.

۴. بی‌انگیزگی

• کودک علاقه‌ای به فعالیت‌ها و بازی‌ها نشان نمی‌دهد، حتی اگر موفقیت یا تشویق در دسترس باشد.
• بی‌انگیزگی ممکن است با افسردگی کودکان، استرس مزمن یا مشکلات محیطی مرتبط باشد.
• علائم شامل گوشه‌گیری، عدم تلاش برای رسیدن به هدف‌ها، و کاهش تعامل اجتماعی است.

برای تشخیص این مشکل باید ببینیم بی‌انگیزگی پایدار و گسترده است یا فقط در یک زمینه خاص. همچنین نگاه به تغییرات رفتار در مدرسه، خانه و محیط اجتماعی هم مهم است.

نکات عملی برای والدین و مربیان: ثبت مشاهدات روزانه یعنی زمان، علت و واکنش کودک را مهم است. با کودک گفتگو کنید و از او بخواهید احساسش را با کلمات خودش توضیح دهد. تفاوت‌گذاری بین احساسات را یاد بگیرید چون ناامیدی معمولاً به شکست مرتبط است، اضطراب به نگرانی آینده، غم کوتاه مدت و بی‌انگیزگی پایدار است. تشخیص تفاوت میان ناامیدی، اضطراب، غم و بی‌انگیزگی به شما کمک می‌کند واکنش مناسب نشان دهید، از مشکلات جدی‌تر جلوگیری کنید و مهارت‌های مقابله‌ای کودک را تقویت کنید. تمرین مشاهده دقیق، همدلی و ایجاد فرصت برای تجربه‌ی موفقیت، کلید اصلی مدیریت این احساسات است.

تفاوت ناامیدی طبیعی با ناامیدی نگران‌کننده در کودکان

همه‌ی کودکان ناامیدی را تجربه می‌کنند، اما همیشه نگران‌کننده نیست.

اگر ناامیدی کودک پایدار باشد و روی زندگی روزمره‌اش اثر بگذارد، نیاز به بررسی تخصصی دارد.

ناامیدی در کودکان چه تأثیری بر آینده‌ی آن‌ها دارد؟

نادیده گرفتن ناامیدی کودکان می‌تواند پیامدهای بلندمدت داشته باشد. از اصلی ترین عوارض بلندمدت ناامیدی پایدار در کودکان می‌توان به کاهش اعتمادبه‌نفس، اجتناب از چالش‌ها، اضطراب عملکرد، افت تحصیلی و وابستگی بیش‌ازحد به تأیید دیگران اشاره کرد. مطالعات نشان می‌دهند کودکانی که تحمل ناکامی را یاد می‌گیرند، در بزرگسالی انعطاف‌پذیرتر و موفق‌تر هستند. پس این مسئله را جدی بگیرید.

والدین چگونه با ناامیدی در کودکان برخورد کنند؟

اولین قدم، همدلی واقعی است، نه نصیحت. جملاتی که بهتر است نگوییم چون ناامیدی کودک را عمیق تر می‌کند:

• «چیزی نیست، ولش کن»
• «بقیه که می‌تونن، تو چرا نمی‌تونی؟»
• «این که کاری نداره»

جملاتی که کمک‌کننده هستند:

• «می‌بینم که ناراحتی، حق داری»
• «سخته، ولی می‌تونیم با هم راهش رو پیدا کنیم»
• «اشتباه کردن یعنی در حال یادگیری هستی»

در ادامه‌ی این مقاله کاملتر با راه‎‌های مقابله با ناامیدی کودکان آشنا می‌شویم.

راه‌های کاهش ناامیدی کودکان و تقویت تاب‌آوری در آن‌ها

برای کمک به کودک، لازم است مهارت‌ها را به‌صورت عملی تقویت کنید.

۱. همدلی و شنیدن احساسات کودک

اولین و مهم‌ترین گام، شناخت و پذیرش احساسات کودک است. وقتی کودک ناامید می‌شود، لازم است به جای نصیحت کردن یا کم‌اهمیت جلوه دادن، با او همدلی کنید. روش عملی:

• جملاتی مثل «می‌بینم که ناراحتی، حق داری» یا «می‌فهمم که الان ناامید شدی» به کودک احساس امنیت می‌دهد.
• با نام‌گذاری احساسات کودک، او می‌آموزد احساساتش را بشناسد و مدیریت کند.

تحقیقات روانشناسی نشان می‌دهد کودکانی که احساساتشان پذیرفته می‌شود، مهارت مقابله با ناکامی و ناامیدی را سریع‌تر یاد می‌گیرند.

۲. آموزش تحمل ناکامی و شکست

کودکان باید یاد بگیرند که شکست بخشی طبیعی از زندگی است. والدین می‌توانند با تمرین‌های کوچک این مهارت را تقویت کنند. راهکارها:

• بازی‌های نوبتی که نیاز به صبر و انتظار دارند.
• فعالیت‌هایی که کودک با تلاش دوباره می‌تواند موفق شود (مثل ساختن بلوک‌ها یا حل پازل).
• مثال زدن از شخصیت‌های داستانی یا واقعی که با شکست مواجه شدند و دوباره موفق شدند.

۳. تشویق به تلاش دوباره به جای تمرکز صرف بر نتیجه

گاهی والدین بیش از حد روی نتیجه تمرکز می‌کنند: «باید این امتحان را عالی بدهی». این فشار می‌تواند ناامیدی کودک را تشدید کند. روش درست:

• کودک را برای تلاش و پشتکار تشویق کنید، حتی اگر نتیجه مطلوب به دست نیاید.
• به جای گفتن «آفرین، نمره عالی گرفتی»، بگویید «آفرین، دیدم چقدر تلاش کردی و دوباره امتحان کردی».

۴. هدف‌گذاری کوچک و دست‌یافتنی

هدف‌های بزرگ و ناممکن، ناامیدی را تشدید می‌کنند. برای کودکان، هدف‌های کوچک و مرحله‌ای بهترین گزینه‌اند. مثال‌ها:

• به جای انتظار داشتن از کودک که کل تکالیفش را بدون خطا انجام دهد، اهداف کوچک مثل «امروز ۳ تمرین را کامل کن» تعیین کنید.
• پیشرفت کودک را به شکل ملموس و قابل اندازه‌گیری نشان دهید تا حس موفقیت تقویت شود.

مقابله با ناامیدی در کودکان نیازمند ترکیبی از همدلی، آموزش مهارت و مدیریت محیط است. با گام‌های ساده اما مستمر، والدین می‌توانند به کودک کمک کنند احساس ناامیدی را پشت سر بگذارد، اعتمادبه‌نفسش تقویت شود و توانایی مواجهه با چالش‌ها در آینده را پیدا کند. در واقع، مقابله مؤثر با ناامیدی، نه تنها مشکلات لحظه‌ای کودک را حل می‌کند، بلکه مهارت‌های زندگی و تاب‌آوری او را برای بزرگسالی شکل می‌دهد.

۵. آموزش مهارت حل مسئله

یکی از دلایل ناامیدی، نداشتن راهکار برای مشکلات است. مهارت حل مسئله به کودک قدرت کنترل و اعتمادبه‌نفس می‌دهد. روش‌های عملی:

• از کودک بخواهید راه‌های مختلف برای یک مشکل پیشنهاد دهد و سپس بهترین راه حل را انتخاب کند.
• بازی‌های حل مسئله و فعالیت‌هایی که نیازمند خلاقیت هستند، می‌توانند این مهارت را تقویت کنند.

۶. مدیریت محیط و کاهش فشارهای اضافی

گاهی ناامیدی کودک ناشی از فشارهای محیطی و مقایسه با دیگران است. راهکارها:

• از مقایسه کودک با خواهر، برادر یا همکلاسی‌ها خودداری کنید.
• فضایی ایجاد کنید که کودک بتواند اشتباه کند و دوباره تلاش کند بدون ترس از قضاوت.
• تمرین‌های کوچک موفقیت روزانه، مانند تکالیف کوتاه یا بازی‌های موفقیت‌آمیز، حس موفقیت را تقویت می‌کنند.

۷. کمک تخصصی در صورت نیاز

اگر ناامیدی کودک پایدار، شدید و همراه با اختلال در عملکرد روزانه باشد، مشاوره با روانشناس کودک یا کاردرمانگر ذهنی ضروری است. کاردرمانی ذهنی به کودک کمک می‌کند:

• تحمل ناکامی را یاد بگیرد
• واکنش‌های هیجانی خود را مدیریت کند
• انعطاف‌پذیری ذهنی و توانایی حل مسئله را تقویت کند

زمانی که ناامیدی کودک نشانه‌ی مشکلی عمیق‌تر است: چه زمانی کمک بگیریم؟

ناامیدی در کودکان معمولاً بخشی طبیعی از رشد و تجربه شکست‌هاست و اغلب با حمایت والدین، تجربه موفقیت‌های کوچک و تمرین مهارت‌های مقابله‌ای، به مرور کاهش می‌یابد. اما گاهی اوقات، این احساس نشانه یک مشکل عمیق‌تر است که نیاز به توجه و مداخله تخصصی دارد. تشخیص زمان درست برای دریافت کمک اهمیت بالایی دارد، زیرا مداخله به موقع می‌تواند از شکل‌گیری اختلالات روانی جدی جلوگیری کند و مسیر رشد سالم کودک را تضمین نماید.

یک نشانه مهم که باید به آن توجه کرد، پایدار بودن احساس ناامیدی است. اگر کودک برای هفته‌ها یا حتی ماه‌ها انگیزه‌ای برای انجام فعالیت‌های روزمره مانند بازی، مدرسه یا تعاملات اجتماعی نداشته باشد و حتی پس از تجربه موفقیت‌های کوچک، این احساس ادامه پیدا کند، این وضعیت دیگر یک ناامیدی معمولی نیست. تأثیر منفی ناامیدی بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی نیز می‌تواند هشداردهنده باشد. افت نمرات، گوشه‌گیری از کلاس یا فعالیت‌های گروهی و کاهش تعامل با دوستان، نشان‌دهنده آن است که کودک در مدیریت هیجانات خود به مشکل برخورده است.

گاهی ناامیدی همراه با بی‌انگیزگی شدید یا رفتارهای گوشه‌گیری و کناره‌گیری مداوم دیده می‌شود. کودک ممکن است علاقه‌ای به فعالیت‌های مورد علاقه گذشته نداشته باشد و حتی با تشویق یا بازی، انگیزه‌ای نشان ندهد. نشانه‌های جسمی مانند سردرد، دل‌درد، مشکلات خواب یا تغییر اشتها نیز ممکن است با ناامیدی همراه شود و بیانگر وجود اضطراب یا افسردگی باشند.

والدین باید توجه داشته باشند که هرگونه صحبت درباره آسیب به خود یا رفتارهای خودآزارانه نیازمند مداخله فوری است. حتی اشاره کوتاه به تمایل به خودآزاری یا افکار منفی درباره خود می‌تواند نشانه مشکل جدی باشد و مراجعه به روانشناس کودک یا روانپزشک الزامی است. علاوه بر این، عوامل زمینه‌ای مانند تعارض‌های خانوادگی، فشارهای تحصیلی یا اجتماعی شدید و سابقه افسردگی در خانواده می‌تواند شدت ناامیدی را افزایش دهد.

قبل از مراجعه به متخصص برای ناامیدی در کودکان، والدین می‌توانند با مشاهده دقیق رفتارها، ثبت زمان، مکان و شدت واکنش‌ها، و گفتگو با کودک برای درک احساس او اقدام کنند. فراهم کردن فرصت‌های موفقیت کوچک نیز می‌تواند در کاهش احساس ناامیدی مؤثر باشد. اگر ناامیدی پس از چند هفته همچنان ادامه داشته باشد یا شدت آن افزایش یابد، مراجعه به روانشناس کودک، کاردرمانگر ذهنی یا روانپزشک توصیه می‌شود. چنین مداخله‌ای می‌تواند مهارت‌های مقابله‌ای و تاب‌آوری کودک را تقویت کند و مسیر رشد روانی و اجتماعی سالم را تضمین نماید.